Şüphesiz basketbol dünyanın en popüler sporlarından bir tanesi. Fiba basketbolun popüleritesin artmasında çok önemli rol oynamıştır. Gelelim basketbolu kim buldu konusuna… Basketbol 1891 yılında James Naismith tarafından bulunmuştur. Massachusetts Springfield de YMCA Spor Okulunda öğretmenlik yapan James Naismith’in bu oyunu icat ederken ilk amacı, soğuk kış günlerinde öğrencilerinin dışarı çıkamaması nedeniyle onlara, kapalı alanda vakit geçirebilecekleri bir oyun vermekti.
İlk zamanlar basketbol potası 3 metre yüksekliğindeydi. Pota çemberi yerine şeftali sepeti kullanılmaktaydı. Oyuncular sayı yaptıklarında top şeftali sepetinin içerisinde kalmaktaydı. Bir kişi her seferinde topu sepetin içerisinden çıkartmak zorunda kalıyordu. Bu zorluk ve zaman kaybı nedeniyle sepetin altı kesilerek topun aşağıya kendisin düşmesi sağlandı.
Şeftali sepeti en son 1906 yılında kullanıldı. Daha sonraki yıllarda günümüz pota ve çemberi kullanılmaya başlandı.
1894 senesinde resmi kurallarla belirlenmiş ilk basketbol maçı ve devletlerarası ilk milli basketbol maç da 1897’de oynanmıştır. 1904’te Saint-Lovis Olimpiyatlarında gösteri niteliğinde oynanan basketbol, 1936 Berlin Olimpiyatlarında resmen yarışma programına alınmıştır.
Basketbol 28 m uzunluğunda ve 15 m genişliğinde parke, beton veya sert toprak gibi sert zemine sahip bir sahada oynanır. Sahanın sınırlarını belirten çizgilere sırasıyla yan ve dip çizgiler denir. Kale, basketbol adı verilen bir tahta ve bu tahtaya dik olarak tutturulmuş çemberdir. Tahta dip çizgiden 120 cm içeride, 180 cm x 120 cm x 3 cm ebatlarındadır. Alt kenarı yerden 275 cm yüksekliktedir. Çember 45 santimetredir. Çembere topun üstten geçmesine engel teşkil etmeyecek şekilde dibi delik olan bir file takılır. Basketlerin önünde de serbest atış sahası bulunur. Takımlar topu karşı takımın basketine (kalesine) atmaya ve kendi basketine atılmasını engellemeye çalışırlar.
Maç süresince istenildiği kadar oyuncu değiştirme hakkına sahip olan takımlar; sahaya beşer kişi ile çıkarlar. Basketbol maçlarında topun oyun dışında olduğu zaman, serbest atışlarda, molalarda, kronometre durdurulur. Çünkü bu gibi durumlar süreye dahil edilmezler. Topun basketten geçmesi atan takıma üç sayı çizgisi adı verilen dairenin dışından yapılmışsa üç, içinden yapılmışsa 2 puan, serbest atışlarda ise 1 puan kazandırır. En çok sayı yapan takım maçı kazanır. Beraberlik halinde maç 5 dakika uzatılır. Beraberlik yine bozulmazsa maç herhangi bir takımın en az bir sayı öne geçmesine kadar devam eder.
